ZuidAfrika

Zuid-Afrika. Een land dat je niet uit je hoofd of hart krijgt…

‘Mam, de vlag van Zuid-Afrika staat op je wang’. Verbaasd word ik wakker. Mijn zoon heeft de gewoonte ’s ochtends nog even bij ons in bed te kruipen. Ik ontwaak uit een diepe slaap, waarin ik weer veel heb gedroomd over Zuid-Afrika. 

Ruim een week zijn we weer thuis uit Zuid-Afrika. Na bijna elf jaar keerden we terug naar dit bijzondere land waar we in 2007 en 2008 een vijf maandenlange reis maakten met onze twee piepjonge kinderen. Een reis die zoveel indruk op ons maakte, dat we de kinderen beloofden altijd nog eens met ze terug te gaan. 

Maar wat bedoelt zoonlief nou met die vlag? Het blijken – hoe charmant – slaapkreukels te zijn. Tja, ik kom op een leeftijd dat je niet meer helemaal kreukvrij uit de nacht komt… Misschien toch maar eens een satijnen kussenhoes aanschaffen, flitst het door me heen.

Een compleet andere reis

Dit jaar was het dus zover en stapten we met de kinderen het vliegtuig in om een roadtrip te maken van Johannesburg naar Kaapstad en weer terug. In zestien dagen. Dat hebben we geweten… Aan het eind van de rit stonden er bijna 5000 km’s op de teller en waren we inmiddels volleerde linksrijders geworden. En hoewel het in veel opzichten een compleet andere reis was dan die we ruim tien jaar eerder maakten, zorgde het weerzien ook voor veel herinneringen. 

Zo slapen we opnieuw in de jeugdherberg in Stellenbosch waar we in november 2007 ook verbleven. Dit keer niet met een peuter en een baby, maar met een dertien- en een tienjarige. Onze dochter geneert zich een beetje voor ons verblijf. ‘Mam, hier zitten allemaal studenten. Jullie zijn echt de oudsten!’ Die tien jaar hadden hun sporen nagelaten. De koelkast in de keuken was vies en kapot en het zwembad was gevuld met onbestemd groenig water. Maar Stellenbosch zelf bleek nog altijd de ontspannen, levendige plaats te zijn vol leuke eettentjes. 

Het voelt unheimisch

We ontmoeten opnieuw het aardige stel in Houtbay in wiens vakantiewoning in de tuin we in 2007 een maandlang logeerden. Bij een borrel praten we bij over de ontwikkelingen in het land, over hun grote opluchting dat Zuma (een soort van Zuid-Afrikaanse equivalent van Trump) eindelijk het veld heeft moeten ruimen. Maar ook over hoe hun woonplaats steeds vaker en met heftiger geweld te maken heeft. Over de sloppenwijk die maar blijft groeien en een trekpleister blijkt te zijn voor jongeren uit heel Afrika. ‘Sommigen spreken zelfs Frans. We hebben geen idee waar ze vandaan komen.’

Hoe gespannen de situatie is, merken we ook aan den lijve. Ergens aan het begin van onze reis, niet ver van Johannesburg, rijden we een plaatsje binnen waar de autobanden nog op de weg liggen na te smeulen. Ik zie kapotte winkelruiten en er zijn veel mensen op straat. Het voelt unheimisch. Even later willen we de grote weg weer oprijden, maar worden tegengehouden door de politie. In wat stadjes verderop zijn rellen en we moeten omrijden. Ik realiseer me dat we waarschijnlijk veel geluk hebben gehad met onze timing…

Er zijn gangs actief

Als we later op onze reis souvenirs willen inslaan op een overdekte markt in Houtbay, maak ik een praatje met een kunstenares die haar waar verkoopt. Ze vertelt dat ze is opgegroeid in Houtbay, maar nu alweer een poosje woont in Scarborough, een klein kustplaatsje zo’n 15 km verderop. ‘Houtbay is zo veranderd. Ik heb nu zelf een dochter en gun haar de zorgeloze opvoeding die ik heb gehad. In Houtbay zou ze niet meer buiten kunnen spelen en rondfietsen.’ 

En dan vertelt ze in een adem door hoe er pas op klaarlichte dag een stel dat hier vakantie vierde op het strand is aangevallen. De man werd vermoord. En onlangs werd een joggend meisje in een buurt die als veilig bekend stond verkracht. Er zijn gangs actief, vertelt ze me. En die hebben rangordes: voor elke misdaad krijg je meer aanzien binnen de groep. En dus strepen ze het als het ware af: een verkrachting, een overval, een moord… Ze rolt met haar ogen. ‘Het is niet voor te stellen. Onmenselijk.’ 

Een ander gevoel, een andere rol

Als ik even later weer buiten sta, ben ik extra alert. Angst. Ik weet het. Het is een slechte raadgever. Toch zorg ik ervoor dat ik mijn kinderen scherp in het vizier houd. Ik scan de omgeving.   Wat is het toch met dit land? De natuur is buitenaards mooi. Maar de verschillen tussen arm en rijk, have’s en have not’s is diep schrijnend. De geschiedenis zo complex. De wonden nog zo vers. En wij? Wij zijn de bevoorrechte toeristen die even van al het moois komen genieten en dan weer teruggaan naar ons veilige, goedgeorganiseerde land. 

Dat voelde ruim tien jaar geleden anders. Doordat we langere tijd in het land verbleven, waren we de status van toerist wat ontstegen. Geregeld werd ik in de supermarkt aangesproken als local, wat ik stiekem wel leuk vond. We deden boodschappen, keken het Zuid-Afrikaanse journaal, leerden locals kennen. Die tijd hebben we dit keer niet. We reizen in hoog tempo het land door zodat we zoveel mogelijk kunnen zien in korte tijd. Het is een ander gevoel, een andere rol. Eentje die me minder goed past, merk ik.

Land vol contrasten

Bewust kiezen we ervoor om dit keer ook nieuwe gebieden te verkennen. Want die reis van toen opnieuw willen doen in slechts 16 dagen is natuurlijk onmogelijk. Zo rijden we dit keer dwars door de Karoo, een wat leeg gebied tussen Johannesburg en Kaapstad. Maar wat ben ik aangenaam verrast door de onverwachte schoonheid van de Karoo. Kale vlaktes worden afgewisseld met ruige heuvels en bergen. En dan zomaar uit het niets rijd je een prachtig stadje binnen met mooie, witte Kaapse huizen. 

Tijdens de laatste zon van de dag rijden we naar de Valley of Desolation. Het warmrood van de grillige rotsen. De immens steile afgrond. Zonder hekken uiteraard. Het is adembenemend. Zo mooi. Zo eng. Een beetje zoals dit land. Land vol contrasten. Het kruipt onder je huid. Het laat je niet los.

En dus droom ik veel. Om al die indrukken te verwerken. En krijg je als je niet oppast van al dat woelen vanzelf de vlag van Zuid-Afrika op je wang…

Laat een reactie achter





Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.