2019

Deze lessen uit boek en film neem ik mee naar 2019

Aan de ene kant zijn het natuurlijk maar getalletjes. De 18 wordt 19. En toch doet het wat met je, een jaar dat je afsluit en een nieuw jaar dat voor je ligt. Nu nog leeg en open. Wat zal het brengen?

Ik bladerde zojuist terug in mijn dagboek en las wat passages die ik in 2018 opschreef (eigenlijk moet ik het ‘weekboek’ noemen, want dagelijks schrijven lukt zelfs mij, groot liefhebber, niet). Het was een wonderlijk jaar, met hoogte- en de onvermijdelijke dieptepunten. Logisch. Dat is leven. Een hartfilmpje waarop je alleen maar een kalme, horizontale lijn ziet, is geen goed teken…

Nu – voordat 2019 alweer gewoon en alledaags is – wil ik even dit moment pakken om terug te blikken. Het leven gaat toch al zo snel, de blik is zo vaak vooruit gericht. En een van de manieren om terug te blikken, is door na te gaan welke boeken of films me bij zijn gebleven uit het afgelopen jaar… Ik licht er twee uit:

Zonder lijden en dood is het leven onvolledig

Heb jij ook zo’n lijstje boeken dat je eigenlijk altijd nog eens wilt lezen? Dit jaar nam ik de tijd om de klassieker ‘De zin van het bestaan’ van Viktor Frankl te lezen. Het boekje bestaat eigenlijk uit twee delen. Een deel waarin holocaust-overlever Frankl indringend, accuraat en (opvallend!) hoopvol zijn tijd in verschillende concentratiekampen beschrijft. En het tweede deel waarin Frankl, neuroloog en psychiater, de logotherapie beschrijft waarvan hij de grondlegger is.

Een kernachtige quote uit zijn boek: ‘Indien het leven zinvol is, dan moet ook lijden, per definitie, zinvol zijn. Lijden vormt een onuitwisbaar deel van het leven, evenals het noodlot en de dood. Zonder lijden en dood is het leven van de mens onvolledig. De wijze waarop de mens zijn noodlot en alle daaruit voortvloeiende lijden aanvaardt, de wijze waarop hij zijn kruis draagt, biedt hem ruimschoots gelegenheid om – zelfs onder de moeilijkste omstandigheden – een diepere betekenis te geven aan zijn leven.’

Juist in een samenleving waarin we het steeds moeilijker lijken te vinden om lijden en ongemak een plek te geven (en dat geldt ook voor mij!), is Frankls boodschap nog altijd een zeer relevant tegengeluid.

Dezelfde film, maar een andere blik

En over klassiekers gesproken, dit jaar keek ik ook na jaren opnieuw de trilogie The Lord of the Rings. Wat ik natuurlijk wel wist, maar wat me opnieuw opviel, is hoezeer je blik bepalend is voor hoe iets binnenkomt. Het is precies dezelfde film die ik eerder zag, maar ik keek door een ander filter.

Zo zag ik dit keer vooral hoe belangrijk vriendschap is in het mythische verhaal: mensen die je nabij zijn, die loyaal zijn in voor- en tegenspoed. En ook ontroerde het me hoe er door het verhaal heen – hoe donker en onheilspellend ook – steeds op de meest onwaarschijnlijke momenten sprankjes van hoop zijn. En dat die sprankjes, hoe klein ook, blijkbaar zoveel kracht in zich dragen, dat ze voldoende moed geven om weer verder te kunnen.

Het lijden aanvaarden en er zelfs betekenis aan kunnen geven, de ongelooflijke waarde van vriendschap en de kracht van sprankjes hoop. Dit is wat ik graag meeneem het nieuwe jaar in!

Hoe kijk jij terug op 2018? En wat neem je mee naar 2019?

De foto maakte ik onlangs in De Dom van Utrecht tijdens een speciale december-lichtjes- rondleiding.

Laat een reactie achter





Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.