Check, check, reality check…. Waarom veranderen zo moeilijk is

Mijn oog valt op een advertentie. ‘Leer in 15 minuten per dag een nieuwe taal’. Wow, ik ben meteen enthousiast! Sluimerende verlangens om meerdere talen goed te kunnen spreken, zijn in een klap wakker en roepen om het hardst: ‘ja, ja, ja!’ 

Maar… dan kom ik met plof terug op aarde. Ik herinner me die TEFL cursus Engels die ik nooit afrondde. En daarna komt als vanzelf het hele rijtje ‘mislukkingen’ bovendrijven. De onafgemaakte online fotografiecursus, het seizoen teken- en schilderlessen dat ik vroegtijdig onderbrak. Het prijzige sportschool-abonnement dat al na drie maanden lag te verstoffen in de la…. 

Oef. Zo’n realitycheck is best confronterend. Maar he, ik ben niet alleen. Het is vandaag blue monday. De dag die in het teken staat van somberheid en teleurstelling. Misschien ben je aan het begin van deze maand ook wel gestart met goede voornemens, en kijk je nu – een paar weken verder – beschaamd naar het matige resultaat… Die 2x joggen per week blijkt echt te hoog gegrepen. Of uit de snoeppot blijven… mislukt. En ga zo maar door…

We onderschatten hoe moeilijk het is te veranderen

Een poosje terug kreeg ik het boek ‘De Ladder’ van Ben Tiggelaar gratis en voor niks. Nu moet je weten dat alleen de titel mij al kippenvel bezorgt , maar goed, ik zette me over mijn eerste aversie heen. Een gratis boek kun je immers niet ongelezen laten. En Ben heeft goed nieuws. Je hoeft jezelf niet zo om de oren te slaan over je mislukkingen, zegt hij (en hij kan het weten, want hij verdiept zich al jarenlang in gedragsverandering).

Hij schrijft: ’Onderzoek laat zien dat zelfs het ontwikkelen van heel simpele, zelfgekozen nieuwe gewoontes, die bestaande patronen moeten vervangen – zoals voortaan fruit eten bij de lunch of een paar fysieke oefeningen doen voor het ontbijt – ons gemiddeld al meer dan twee maanden kosten. En moeilijker gedrag kost meer tijd. Oude gedragspatronen vervangen door nieuwe (oud gedrag ‘afleren’ en nieuw gedrag ‘aanleren’ zeggen we dan vaak), ja, dat kan. Maar we onderschatten hoe moeilijk het is en hoe lang het duurt.’ 

En waarom is dat veranderen (of iets nieuws leren) dan zo verrekte lastig? Omdat volgens Tiggelaar 1: ons automatisch gedrag het vaak wint (ingesleten gewoontes), 2: we een hekel hebben aan verlies : ’Ons brein reageert veel sterker op ongemak, pijn en verlies dan op gemak, plezier en winst.’ En 3: onze omgeving een grote invloed heeft: ’Als we de fysieke en sociale omgeving niet veranderen, veranderen wij ook niet.’

Leer een beetje onmogelijkheidszin

Dus wees wat minder streng voor jezelf, want dat is helemaal niet nodig. Tiggelaar citeert daarbij gedragseconoom Thaler die zegt: ‘Wees realistisch, we zijn geen perfecte mensen. We zijn niet rationeel, we hebben weinig wilskracht. We hebben vaak hulp nodig om de juiste dingen te doen.’

Aha, dus dat hele proces van goede voornemens, pogingen doen te veranderen, te struikelen, of zelfs helemaal af te haken, weer opnieuw te proberen – repeat – is gewoon heel menselijk. Zucht (van opluchting).

En filosoof Awee Prins, die ik al eens eerder aanhaalde, heeft helemaal een heerlijk ontspannen, ontnuchterende boodschap voor mensen zoals ik, druk bezig met mijn oppoets- en renovatie neigingen…. In zijn essay Herstel (uit de bundel ‘Filosofie bij herstelondersteuning. Opnieuw denken over geestelijke gezondheid’) dat ik afgelopen zaterdag las in Trouw, schrijft hij: ‘We verzaken een besef waarin we ons meer zouden kunnen oefenen: onmogelijkheidszin – het leven bestaat niet louter uit problemen en bijpassende oplossingen; het is fundamenteel ‘onbeheersbaar’.

Er bestaat ook zoiets als chronische onmacht, geen kant meer op kunnen, je in het geheel geen raad meer weten. De onmogelijkheidszin herinnert aan onze breekbaarheid en broosheid, maar wordt in onze prestatiesamenleving onderdrukt.’

En even later haalt hij de dichter Rainer Maria Rilke aan: ‘Hij heeft ooit treffend opgemerkt: Wer spricht von Siegen? Uberstehn ist alles. Het gaat in het leven niet om zegevieren, niet om ‘eruit te komen’, ‘er bovenop te komen’, ‘sterker te worden’, om ‘persoonlijke groei’ te bereiken; geduld, doorstaan is alles. Wanneer we dit leren beseffen, zal het antwoord op de vraag ‘Hoe gaat het?’ niet altijd maar weer hoeven luiden: ‘Goed!’, ‘Druk, druk, druk’, of ‘Ik werk aan mijn herstel!’. Doorstaan is alles.’

Dus lieve mensen, check check, reality check: laten we wat milder zijn voor onszelf en ons een beetje oefenen in onmogelijkheidszin. Altijd. Maar zeker op een dag als vandaag.

Deze foto nam ik tijdens een wandeling: ‘Verandering is geen rechte lijn, maar een bochtig, grillig pad (met ook nog eens apen die om je aandacht schreeuwen).’

Laat een reactie achter





Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.