Bonhoeffer

Hoe Bonhoeffer (en een oude heer) me bij de les houden

Soms ben ik jaloers op mensen die heel doelgericht leven. Die zo eens per kwartaal de balans opmaken en piketpaaltjes slaan voor de toekomst. Die mensen pakken het leven als het ware bij de lurven, waar ik vaak maar wat aanmodder van dag tot dag. Als ik dat zie, gaat het bij mij ook kriebelen. En zo kwam het dat ik een groot kruis in mijn agenda zette en gewapend met rugzak en wandelschoenen naar het bos toog.

Ik genoot van de relatieve rust van een bos op een doordeweekse dag, al werd ik ook geregeld vriendelijk begroet door medewandelaars. Behalve plek en gelegenheid had ik verder niks voorbereid. Thuis had ik snel een schriftje in mijn tas gedaan waar ik al eens eerder wat in had geschreven.

Brief van Bonhoeffer

Met een paar kilometer in de benen, zie ik een rustiek stenen bankje in het bos dat half is overwoekerd door mos. Ik ga zitten, schenk een bakje thee in en blader door mijn schriftje. Vrijwel meteen valt mijn oog op een paar regels die ik over had geschreven uit een brief van Dietrich Bonhoeffer aan Eberhard Bethge, in juli 1944.*

‘Later heb ik ervaren en ik ervaar het tot op dit moment, dat je pas leert geloven als je midden in het leven staat; als je er volledig van afziet iets te maken van jezelf – een heilige, een bekeerd zondaar, een man van de kerk, een rechtvaardige of een onrechtvaardige, een zieke of. gezonde; als je aards leeft, dus met alle taken en problemen, successen en mislukkingen, met alle ervaringen en twijfels; want dan geef je je helemaal over aan God…’

Maak ik iets van mezelf?

Vooral de woorden ‘als je er volledig van afziet iets te maken van jezelf’ komen binnen. Pak ik de kansen wel, ontwikkel ik wel genoeg, ben ik wel waar ik moet zijn: op persoonlijk gebied en carrière-technisch? Als ik eerlijk ben, zijn dit allemaal variaties op die ene vraag: Maak ik iets van mezelf? En dan komt Bonhoeffer en legt de vinger op de zere plek met zijn doordringende woorden: Zie er van af om iets te maken van jezelf.

Terwijl ik mijmer over deze woorden, spreekt een oudere heer mij aan. ‘Pardon’, zegt hij terwijl hij zijn hond aan de riem in toom probeert te houden. ‘Wij gaan altijd op dit bankje zitten, dus mijn hond is een beetje in de war nu u er zit.’ Ik wil al opstaan, maar de man gebaart mij om te blijven zitten. Hij vertelt dat hij vandaag geen tijd heeft om te zitten, omdat hij jarig is en op tijd thuis moet zijn voor de visite.

Een tweestemmig lied

Ik vraag hoe oud hij is geworden en dan vertelt hij in één adem dat hij 76 is geworden, wat een wonder is, omdat hij al drie herseninfarcten heeft gehad. ‘Sinds mijn eerste herseninfarct ben ik een vriend van de stilte geworden. Ik vind God in de stilte’, zegt hij zacht, terwijl hij me even polsend aankijkt. ‘Snapt u dat?’ Ik knik, en laat hem verder praten. Hij wil wat zeggen, maar zoekt naar woorden. ‘Dat komt door die herseninfarcten. Lastig hoor, dan ben ik het ineens kwijt.’ Hij neemt even de tijd en zegt dan met gedragen stem: ‘Stilte is als een tweestemmig lied waarin God en mens elkaar raken.’

Ik ben ontroerd. Door deze spontane ontmoeting, en deze oude heer die mij zomaar in zijn hart laat kijken. Ik wens hem een fijne verjaardag, en hij wenst mij Gods zegen. Ik kijk hem na en krabbel dan snel de woorden van de man op. Daarna lees ik nog iets dat in mijn schriftje staat, opnieuw van Bonhoeffer: ‘Stil zijn betekent niet inactief te zijn, maar het is het inademen van Gods wil, aandachtig horen, en bereid zijn te gehoorzamen.’

Hemelse verrassingen

Het lijkt wel alsof ik op zachte wijze op mijn vingers wordt getikt. In plaats van plannen maken, is het misschien wel beter om ruimte te laten. Ruimte voor hemelse verrassingen. Voor een oude heer en zijn hond. Ik berg mijn schriftje op, doe mijn rugzak weer om en wandel verder met een vederlichte tred.

* Bonhoeffer schreef deze brief vanuit de gevangenis aan zijn goede vriend Eberhard. Bonhoeffer was actief betrokken bij het verzet tegen Adolf Hitler. Hij werd veroordeeld voor hoogverraad en op 9 april 1945 opgehangen.

4 reacties

  1. gonja hikspoors op 20 februari 2021 om 13:08

    Prachtige ontmoeting en verhaal Annemarie. Er zitten veel aspecten aan om “op te kouwen”. Met jouw slot om altijd ruimte te houden voor stilte en verassingen ben ik erg voor en probeer t toe t passen.
    ik wil (een deel) van t verhaal gebruiken als inleiding in mijn meditatiegroepje! Gr gonja

    • Annemarie van den Berg op 24 februari 2021 om 20:48

      Wat leuk om te horen dat je het gaat gebruiken in je meditatiegroepje!

  2. janneke op 20 februari 2021 om 18:05

    Mooi! wat een kado, zo hops uit de hemel.
    “Stilte is als een tweestemmig lied, waar God en mens elkaar raken……” ..Dank voor t delen!

    • Annemarie van den Berg op 24 februari 2021 om 20:47

      Dank voor je reactie en graag gedeeld 🙂

Laat een reactie achter





Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.