gehandicapt

Wie is gehandicapt? Over verder kijken dan een afwijkend uiterlijk…

Ik zag de ontroerende documentaire van kunstenares Marianne Schipaanboord, een doofstomme vrouw met spasmen, en vroeg me af: ‘Wie is nu eigenlijk gehandicapt?’

Van het eerste tot de laatste moment zat ik gebiologeerd achter het scherm. Je zag haar met een busje naar een werkvoorziening gaan waar ze met veel moeite stickertjes op een spuitbus plakte. Maar toen zag je haar tekenen. Ze was in haar element. De prachtigste schetsen verschenen op papier en met pakkende steekwoorden gaf ze een heel intieme blik in haar binnenwereld.

Gekrijs, pieslucht en kwijl

Ik dacht terug aan een bezoek dat ik ooit bracht aan een instelling voor meervoudig gehandicapte kinderen in Zuid-Afrika (zie foto). Ik zou een reportage schrijven en was drie dagen te gast. De allereerste kennismaking was heel intens. Ik kwam binnen en er kwam een golf aan indrukken op me af: gekrijs, een indringende pieslucht, en veel kwijl. Het liefste wilde ik meteen omdraaien en weg van die afschuwelijke plek.

De volgende dag wist ik wat ik kon verwachten en was de schok al een stuk minder. Wel zocht ik naar manieren om te communiceren, want met taal kon ik niks. Ik ontdekte dat we zulke talige mensen zijn en hoe gehandicapt ik me voelde toen ik geen woorden kon gebruiken. Maar mijn hele ongemak verdween, toen een van de kinderen mijn hand pakte en streelde.

Dat contact was directer en intenser dan welk gesprek ook. Want ik zag iets van een binnenwereld, eentje waarvoor je eerst door de misschien afstotende buitenkant heen moest kijken.

Wie is hier nu eigenlijk gehandicapt?

En nog een herinnering kwam bovendrijven, die van een uitzending van Zomergasten. Schrijver Adriaan van Dis was te gast en liet een fragment zien van een zwaar gehandicapte kunstenaar, maar met een geest zo open en zo levendig…

Op mij kwam de schrijver wiens boeken ik prachtig vind, over als een man die op slot zat. Iemand die ondanks zijn leeftijd en levenservaring niks leek te willen prijsgeven van wat er echt in hem omging. En ik vroeg me af: ‘Wie is hier nu eigenlijk gehandicapt?’

Wie kan me vertellen waarom we sommige mensen gehandicapt noemen? En waarom we ‘gezonde mensen’ zo blind zijn voor onze eigen handicaps? En wat nou als we zouden erkennen dat we allemaal gehandicapt zijn? En dat je elkaar pas echt kunt ontmoeten als je elkaar een kijkje gunt in je binnenwereld? Daar wordt namelijk geen onderscheid gemaakt tussen gezonde en gehandicapte mensen. Daar bestaan alleen mensen.


Meer hierover lezen? Jean Vanier heeft prachtige dingen geschreven over zijn leven samen met meervoudig gehandicapte mensen. 

Laat een reactie achter





Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.